Economics CFA Level 1 – Bilingual EN / VN Summary
Exam weight: 6–9% | ~11–16 questions | 8 modules (LM01–LM08) | Grounded in 291 ngân hàng câu hỏi thực tế.
LM01: The Firm & Market Structures / Doanh nghiệp và Cấu trúc thị trường
Elasticity of demand / Độ co giãn của cầu
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Price elasticity of demand (EP) = %ΔQdemanded / %ΔPrice (own price). Always negative (law of demand) → judged by absolute value. |EP| > 1 = elastic; |EP| < 1 = inelastic; = 1 = unit elastic. More elastic when: more/closer substitutes, larger share of budget, longer time horizon, good is a luxury. | Co giãn theo giá (EP) = %ΔLượng cầu / %ΔGiá (giá chính nó). Luôn âm (quy luật cầu) → xét theo giá trị tuyệt đối. |EP| > 1 = co giãn; |EP| < 1 = kém co giãn; = 1 = co giãn đơn vị. Co giãn cao hơn khi: nhiều hàng thay thế gần, chiếm phần lớn ngân sách, thời gian dài hơn, hàng xa xỉ. |
| Income elasticity (EI) = %ΔQ / %ΔIncome. > 0 = normal good (>1 = luxury/superior; 0–1 = necessity); < 0 = inferior good. | Co giãn theo thu nhập (EI) = %ΔLượng / %ΔThu nhập. > 0 = hàng thông thường (>1 = xa xỉ; 0–1 = thiết yếu); < 0 = hàng cấp thấp. |
| Cross-price elasticity (EC) = %ΔQA / %ΔPriceB. > 0 = substitutes (B dearer ⇒ buy more A); < 0 = complements (B dearer ⇒ buy less A). | Co giãn chéo (EC) = %ΔLượngA / %ΔGiáB. > 0 = hàng thay thế (B đắt lên ⇒ mua A nhiều hơn); < 0 = hàng bổ sung (B đắt lên ⇒ mua A ít hơn). |
| Total revenue (TR) test: if demand elastic, price & TR move in opposite directions (cut price ⇒ TR ↑). If inelastic, price & TR move together (raise price ⇒ TR ↑). At unit elastic, TR is maximized (ΔTR = 0). | Kiểm định doanh thu (TR): nếu cầu co giãn, giá & TR đi ngược chiều (giảm giá ⇒ TR ↑). Nếu kém co giãn, giá & TR cùng chiều (tăng giá ⇒ TR ↑). Tại co giãn đơn vị, TR đạt cực đại (ΔTR = 0). |
Price elasticity: EP = %ΔQd%ΔP | Income: EI = %ΔQ%ΔIncome | Cross: EC = %ΔQA%ΔPB
TR test: elastic ⇒ P↓ raises TR ; inelastic ⇒ P↑ raises TR ; unit elastic ⇒ TR max
EXAM Demand is more elastic over a longer horizon & with more substitutes. A perfectly competitive firm faces perfectly elastic (horizontal) demand (EP = −∞). Sign decides the category: cross > 0 substitutes, cross < 0 complements; income < 0 inferior.
Four market structures / Bốn cấu trúc thị trường
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Perfect competition: large number of small firms, identical (homogeneous) products, price taker (no pricing power), no barriers to entry, perfectly elastic (horizontal) demand. Optimum: P = MR = MC. Long-run economic profit = 0 (only normal profit). | Cạnh tranh hoàn hảo: rất nhiều doanh nghiệp nhỏ, sản phẩm giống hệt nhau, chấp nhận giá (không có quyền định giá), không rào cản gia nhập, đường cầu co giãn hoàn hảo (nằm ngang). Tối ưu: P = MR = MC. Dài hạn lợi nhuận kinh tế = 0 (chỉ có lợi nhuận thông thường). |
| Monopolistic competition (= "competitive price-searcher"): large number of sellers, differentiated products, low barriers, downward-sloping but highly elastic demand (many close substitutes). Heavy advertising/branding; P > MC. Long-run economic profit → 0. | Cạnh tranh độc quyền (= "người tìm giá cạnh tranh"): nhiều người bán, sản phẩm khác biệt hóa, rào cản thấp, đường cầu dốc xuống nhưng co giãn cao (nhiều hàng thay thế gần). Quảng cáo/thương hiệu mạnh; P > MC. Dài hạn lợi nhuận kinh tế → 0. |
| Oligopoly: small number of interdependent firms, products similar or differentiated, high barriers (large economies of scale). Pricing depends on rivals' responses. Models: Cournot (simultaneous, prices fixed), Stackelberg (sequential – leader sets first), Nash, kinked demand. | Độc quyền nhóm: ít doanh nghiệp phụ thuộc lẫn nhau, sản phẩm giống hoặc khác, rào cản cao (lợi thế quy mô lớn). Định giá phụ thuộc phản ứng đối thủ. Mô hình: Cournot (đồng thời, giá cố định), Stackelberg (tuần tự – leader đặt giá trước), Nash, cầu gãy khúc. |
| Monopoly: single seller, unique product with no close substitutes, high pricing power, very high barriers, price discrimination. | Độc quyền: một người bán duy nhất, sản phẩm độc nhất không có hàng thay thế gần, quyền định giá cao, rào cản rất cao, phân biệt giá. |
VN Câu hay gài: cạnh tranh độc quyền KHÔNG có "single seller" (đó là monopoly), KHÔNG "interdependence" (đó là oligopoly), KHÔNG "horizontal demand" (đó là perfect competition). Điểm CHUNG của perfect & monopolistic competition: rào cản thấp + lợi nhuận kinh tế dài hạn = 0. Điểm KHÁC duy nhất: monopolistic có quảng cáo phân biệt sản phẩm và cầu dốc xuống.
Comparison table / Bảng so sánh 4 cấu trúc
| Characteristic / Đặc điểm | Perfect comp. | Monopolistic comp. | Oligopoly | Monopoly |
|---|
| # sellers / Số người bán | Very many / Rất nhiều | Many / Nhiều | Few / Ít | One / Một |
| Product / Sản phẩm | Identical / Giống hệt | Differentiated / Khác biệt | Similar or diff. / Giống hoặc khác | Unique / Độc nhất |
| Barriers / Rào cản | None / Không | Low / Thấp | High / Cao | Very high / Rất cao |
| Pricing power / Quyền định giá | None (price taker) | Some / Một ít | Some–considerable / Vừa–đáng kể | Considerable / Đáng kể |
| Demand curve / Đường cầu | Horizontal, perfectly elastic / Ngang | Downward, highly elastic / Dốc, co giãn cao | Downward (kinked) / Dốc (gãy khúc) | Downward (market) / Dốc (cầu thị trường) |
| LR economic profit / LN kinh tế dài hạn | 0 | 0 | Can be > 0 / Có thể > 0 | Can be > 0 / Có thể > 0 |
Profit maximization, breakeven & shutdown / Tối đa lợi nhuận, hòa vốn & ngừng sản xuất
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Profit-max rule: produce where MR = MC — applies to ALL market structures. | Tối đa lợi nhuận: sản xuất tại MR = MC — đúng cho MỌI cấu trúc. |
| Breakeven: TR = TC ⇒ P = minimum of ATC (economic profit = 0). | Hòa vốn: TR = TC ⇒ P = điểm thấp nhất của ATC (lợi nhuận kinh tế = 0). |
| Shutdown short run: shut if P < AVC (TR < total variable cost). If AVC ≤ P < ATC → keep producing short run (covers VC + part of FC) but exit in long run unless price rises. | Ngừng ngắn hạn: ngừng nếu P < AVC (TR < tổng biến phí). Nếu AVC ≤ P < ATC → tiếp tục sản xuất ngắn hạn (bù VC + 1 phần FC) nhưng rời ngành dài hạn trừ khi giá tăng. |
| Stay long run: TR ≥ TC (= variable + fixed). Ví dụ data: VC $4m + FC $3m ⇒ ở lại nếu TR ≥ $7m. | Ở lại dài hạn: TR ≥ TC (= biến phí + định phí). VD: VC $4tr + FC $3tr ⇒ ở lại nếu TR ≥ $7tr. |
Profit max / Tối đa LN: MR = MC ; MR = ΔTRΔQ ; TR = P × Q
Breakeven / Hòa vốn: P = min ATC
Shutdown (short run): P < AVC ⇒ ngừng ; AVC ≤ P < ATC ⇒ tiếp tục ngắn hạn
Long-run viability: TR ≥ TC ⇒ P ≥ min ATC
Returns to scale & concentration / Hiệu suất theo quy mô & mức độ tập trung
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Economies of scale: LRAC slopes downward (cost/unit falls as output rises). Diseconomies: LRAC upward-sloping (functions overlap/duplicate). Constant returns: flat LRAC (output rises in same proportion as inputs, per-unit cost unchanged). | Lợi thế quy mô: LRAC dốc xuống (chi phí/đơn vị giảm khi sản lượng tăng). Bất lợi quy mô: LRAC dốc lên (chức năng/dòng SP chồng chéo). Hiệu suất không đổi: LRAC nằm ngang (sản lượng tăng cùng tỷ lệ với đầu vào, chi phí/đơn vị không đổi). |
| Law of diminishing returns: adding more of one variable input (labor) with fixed inputs ⇒ output rises but at a decreasing rate; short-run marginal cost eventually rises at an increasing rate. | Quy luật năng suất giảm dần: thêm 1 đầu vào biến đổi (lao động) trong khi đầu vào khác cố định ⇒ sản lượng tăng nhưng với tốc độ giảm dần; MC ngắn hạn cuối cùng tăng với tốc độ tăng dần. |
| If beyond minimum efficient scale (diseconomies) → firm should decrease plant size/output to min LRAC point. | Nếu vượt quy mô hiệu quả tối thiểu (bất lợi quy mô) → nên giảm quy mô nhà máy/sản lượng về điểm LRAC thấp nhất. |
| Concentration measures: identify market structure. N-firm ratio = sum of top-N market shares (insensitive to mergers). HHI = sum of squared shares (more sensitive to mergers → best for merger impact). Both ignore potential competition (key limitation). | Đo mức tập trung: xác định cấu trúc thị trường. Tỷ lệ N-firm = tổng thị phần N hãng lớn nhất (không nhạy với M&A). HHI = tổng bình phương thị phần (nhạy với M&A hơn → tốt nhất đánh giá sáp nhập). Cả hai bỏ qua cạnh tranh tiềm năng (hạn chế chính). |
LM02: Understanding Business Cycles / Chu kỳ kinh doanh
Phases & behavior / Các pha & hành vi
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Trough → Expansion → Peak → Contraction (recession). Peak = highest real GDP of the cycle, accelerating inflation, capex financed with debt. Trough = growth turns negative→positive. | Đáy → Mở rộng → Đỉnh → Suy thoái. Đỉnh = real GDP cao nhất chu kỳ, lạm phát tăng tốc, đầu tư bằng nợ. Đáy = tăng trưởng chuyển từ âm sang dương. |
| Productivity highest at the bottom of recession ("lean production" – max output with fewest workers). Late expansion: hard to find qualified workers; rising labor costs. | Năng suất cao nhất ở đáy suy thoái ("sản xuất tinh gọn" – sản lượng tối đa với ít nhân công nhất). Cuối mở rộng: khó tìm lao động lành nghề; chi phí lao động tăng. |
| Firms' response to slowdown: first reduce overtime, then lay off workers, then defer maintenance/cut physical capital. Slow to lay off until contraction is clear. | Phản ứng khi chậm lại: giảm tăng ca trước, rồi sa thải, rồi hoãn bảo trì/cắt vốn vật chất. Chậm sa thải đến khi chắc chắn suy thoái. |
| Expansion ⇒ imports increase (incomes ↑). Exports depend on trading partners' growth, not domestic. | Mở rộng ⇒ nhập khẩu tăng (thu nhập ↑). Xuất khẩu phụ thuộc tăng trưởng của đối tác, không phải nội địa. |
Economic indicators / Chỉ báo kinh tế
| Leading (turn BEFORE economy) | Coincident / Lagging |
|---|
| Leading: average weekly hours (manufacturing); average weekly initial unemployment claims; building permits; index of consumer expectations; S&P 500 (stock prices); yield-curve spread (10yr − fed funds). Best for predicting turning points. | Coincident: industrial production; manufacturing & trade sales; aggregate real personal income. Lagging: unemployment rate; average duration of unemployment; inventory-to-sales ratio; unit labor cost; prime lending rate; consumer-installment-debt-to-income ratio. |
EXAM A mix of leading + coincident gives the strongest signal. Nowcasting = real-time estimate of the present state (not a forecast of the future). Credit cycles amplify business cycles (potential cause of asset bubbles) and tend to be longer than business cycles. Unintended inventory decrease from full-employment ⇒ AD rose ⇒ growth ↑ & inflation ↑.
Unemployment / Thất nghiệp
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Frictional = normal job search/matching time (always present, even at full employment). Structural = skills/location mismatch from changes in the economy (longer-lasting, needs retraining). Cyclical = caused by the business cycle (positive in contractions, can be negative in strong expansions). | Cọ xát = thời gian tìm/khớp việc bình thường (luôn có, kể cả toàn dụng). Cơ cấu = lệch kỹ năng/vị trí do thay đổi nền kinh tế (kéo dài hơn, cần đào tạo lại). Chu kỳ = do chu kỳ kinh doanh (dương khi suy thoái, có thể âm khi mở rộng mạnh). |
| Unemployment rate = unemployed / labor force. Discouraged workers stopped looking ⇒ NOT in labor force ⇒ understates true unemployment. Underemployed = has a job below their qualifications/hours wanted. Unemployment rate is a lagging indicator. | Tỷ lệ thất nghiệp = số thất nghiệp / lực lượng lao động. Lao động nản chí đã ngừng tìm việc ⇒ KHÔNG tính vào lực lượng LĐ ⇒ làm tỷ lệ bị thấp hơn thực. Thiếu việc làm = có việc nhưng dưới trình độ/giờ mong muốn. Tỷ lệ thất nghiệp là chỉ báo trễ. |
Measuring inflation / Đo lường lạm phát
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Inflation = sustained rise in the general price level. Disinflation = inflation that is positive but falling (e.g. 6%→3%). Deflation = price level actually falling (inflation < 0). Hyperinflation = extremely rapid inflation. | Lạm phát = mức giá chung tăng kéo dài. Giảm tốc lạm phát = lạm phát còn dương nhưng đang giảm (vd 6%→3%). Giảm phát = mức giá thực sự giảm (lạm phát < 0). Siêu lạm phát = lạm phát cực nhanh. |
| Headline CPI = all goods/services. Core CPI excludes volatile food & energy (better trend signal). Laspeyres index uses a fixed base-period basket ⇒ overstates inflation via 3 biases: substitution bias (consumers shift away from costlier goods), new-goods bias, quality-improvement bias. A chained (Fisher) index reduces substitution bias. | CPI tổng (headline) = mọi hàng hóa/dịch vụ. CPI lõi (core) loại thực phẩm & năng lượng biến động (báo xu hướng tốt hơn). Chỉ số Laspeyres dùng giỏ hàng kỳ gốc cố định ⇒ thổi phồng lạm phát qua 3 thiên lệch: thay thế (người tiêu dùng chuyển khỏi hàng đắt lên), hàng mới, cải thiện chất lượng. Chỉ số chuỗi (Fisher) giảm thiên lệch thay thế. |
| Cost-push inflation = rising input costs (e.g. wages, oil) shift SRAS left. Demand-pull inflation = excess aggregate demand (AD shifts right) beyond full employment. Wage-price spiral can entrench cost-push inflation. | Chi phí đẩy = chi phí đầu vào tăng (lương, dầu) đẩy SRAS sang trái. Cầu kéo = tổng cầu vượt mức (AD sang phải) vượt toàn dụng. Vòng xoáy lương-giá có thể cố hữu hóa lạm phát chi phí đẩy. |
Price index / CPI = cost of basket at current pricescost of basket at base prices × 100 | Inflation rate = CPIend − CPIstartCPIstart
LM03: Fiscal Policy / Chính sách tài khóa
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Fiscal policy = government taxation & spending. Tools: transfer payments, current spending, capital expenditure, taxes. Goals: AD management, redistribution of income/wealth (fiscal ONLY), price stability & growth (shared with monetary). | Chính sách tài khóa = thuế & chi tiêu chính phủ. Công cụ: trợ cấp, chi thường xuyên, chi đầu tư, thuế. Mục tiêu: điều tiết AD, phân phối lại thu nhập/của cải (CHỈ tài khóa), ổn định giá & tăng trưởng (chung với tiền tệ). |
| Expansionary = increase deficit / decrease surplus (spend more or tax less). Contractionary = increase surplus / decrease deficit. A spending cut can still be expansionary if taxes fall even more. | Mở rộng = tăng thâm hụt / giảm thặng dư (chi nhiều hơn hoặc giảm thuế). Thắt chặt = tăng thặng dư / giảm thâm hụt. Cắt chi vẫn có thể mở rộng nếu thuế giảm mạnh hơn. |
| Crowding out: government borrowing ↑ demand for loanable funds → real interest rates ↑ → private investment ↓. Ricardian equivalence: individuals correctly anticipate future taxes & save more, so debt vs tax financing is neutral (an argument against worrying about deficits). | Lấn át: chính phủ vay ↑ cầu vốn vay → lãi suất thực ↑ → đầu tư tư nhân ↓. Tương đương Ricardo: cá nhân dự đoán đúng thuế tương lai & tiết kiệm nhiều hơn, nên tài trợ bằng nợ hay thuế đều trung lập (lý do không nên lo về thâm hụt). |
| Automatic stabilizers (no new legislation): unemployment compensation, progressive income tax, corporate profit tax — run deficit in recession, surplus in expansion ⇒ countercyclical. Discretionary = active spending/tax decisions. | Cơ chế tự ổn định (không cần luật mới): trợ cấp thất nghiệp, thuế thu nhập lũy tiến, thuế lợi nhuận DN — thâm hụt khi suy thoái, thặng dư khi mở rộng ⇒ ngược chu kỳ. Tùy nghi = quyết định chi/thuế chủ động. |
| Lags: Recognition (realize action needed) → Action (debate, enact, implement) → Impact (effect felt). Recessions are NOT easily predictable (key reason fiscal policy can't fully stabilize AD). | Độ trễ: Nhận biết (thấy cần hành động) → Hành động (bàn, ban hành, thực thi) → Tác động (cảm nhận hiệu quả). Suy thoái KHÓ dự đoán (lý do chính tài khóa không ổn định AD hoàn toàn). |
Fiscal (spending) multiplier with income tax rate t:
Multiplier = 11 − MPC(1 − t) where MPC = marginal propensity to consume, MPC + MPS = 1.
Tax multiplier = −MPC1 − MPC(1 − t) (negative & smaller in magnitude than the spending multiplier).
ΔGDP = multiplier × ΔG. Ví dụ: MPC = 0.8, t = 0 ⇒ multiplier = 11 − 0.8 = 5; với t = 0.25 ⇒ 11 − 0.8×0.75 = 10.4 = 2.5 (thuế làm số nhân nhỏ lại).
EXAM Balanced-budget multiplier > 0: an equal increase in G and T still raises real GDP, because the spending multiplier is stronger than the tax multiplier (all of ΔG enters as expenditure, but only the MPC-fraction of ΔT is spent). Higher MPC (lower MPS) ⇒ larger multiplier; higher tax rate t ⇒ smaller multiplier. VN "Owe debt to own citizens" và "Ricardian equivalence" là lý do KHÔNG lo về thâm hụt; "crowding out" + "thuế tương lai cao hơn" là lý do NÊN lo.
LM04: Monetary Policy / Chính sách tiền tệ
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Central bank roles: sole supplier of currency; banker to government & banks' bank; lender of last resort; regulator of payments & banking system; conductor of monetary policy. NOT: collecting taxes, lending to government agencies. | Vai trò NHTW: nhà cung cấp tiền duy nhất; ngân hàng của chính phủ & của các NH; người cho vay cuối cùng; giám sát hệ thống thanh toán & ngân hàng; điều hành CSTT. KHÔNG: thu thuế, cho cơ quan chính phủ vay. |
| Tools: open market operations, refinancing/policy rate (discount rate), reserve requirements. Expansionary = buy securities, lower policy rate, lower reserve requirement (↑ money supply). Contractionary = sell securities, raise rate, raise reserve requirement. | Công cụ: nghiệp vụ thị trường mở, lãi suất tái cấp vốn/chính sách (lãi suất chiết khấu), tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Mở rộng = mua chứng khoán, hạ lãi suất, hạ DTBB (↑ cung tiền). Thắt chặt = bán chứng khoán, tăng lãi suất, tăng DTBB. |
| Three essential qualities: Independence (target = define/compute inflation & horizon; operational = set the policy rate), Credibility (actors believe & act on the target), Transparency (regular inflation reports). | Ba phẩm chất thiết yếu: Độc lập (mục tiêu = định nghĩa/tính lạm phát & thời hạn; vận hành = đặt lãi suất chính sách), Uy tín (chủ thể tin & hành động theo mục tiêu), Minh bạch (báo cáo lạm phát định kỳ). |
| Neutral rate = trend real GDP growth + target inflation. Policy rate > neutral ⇒ contractionary; < neutral ⇒ expansionary; = neutral ⇒ neutral. Inflation targeting (≈2–3%, never 0%/negative to avoid deflation) is the most-used regime. | Lãi suất trung lập = tăng trưởng thực xu hướng + mục tiêu lạm phát. Lãi suất chính sách > trung lập ⇒ thắt chặt; < trung lập ⇒ mở rộng; = trung lập ⇒ trung lập. Mục tiêu lạm phát (≈2–3%, không bao giờ 0%/âm để tránh giảm phát) là cơ chế phổ biến nhất. |
| Limitations: deflation/zero-lower-bound (can't cut nominal rate much below 0); liquidity trap (money demand highly elastic – QE has little effect); bond-market vigilantes (long rates rise on inflation fears); can't control bank lending willingness or deposits. Quantitative easing = expansionary. | Hạn chế: giảm phát/cận dưới bằng 0 (không hạ lãi suất danh nghĩa dưới 0 nhiều); bẫy thanh khoản (cầu tiền co giãn cao – QE ít tác dụng); "bond vigilantes" (lãi dài hạn tăng vì lo lạm phát); không kiểm soát được ý muốn cho vay của NH hay tiền gửi. Nới lỏng định lượng = mở rộng. |
Money creation, quantity theory & Fisher / Tạo tiền, lý thuyết số lượng & Fisher
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Money creation: when a bank receives a deposit it lends out the portion above its required reserves; that loan is re-deposited and re-lent, expanding the money supply. The money multiplier = 1 / reserve requirement. New money = excess reserves × multiplier. | Tạo tiền: khi nhận tiền gửi, NH cho vay phần vượt dự trữ bắt buộc; khoản vay được gửi lại & cho vay tiếp, làm cung tiền nở ra. Số nhân tiền = 1 / tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Tiền mới = dự trữ dư × số nhân. |
| Quantity theory of money: from MV = PY, assuming V & Y stable, a change in M ⇒ proportional change in P (basis for monetarism / inflation targeting). Fisher effect: nominal rate = real rate + expected inflation; the inflation premium can also include a risk premium. | Lý thuyết số lượng tiền: từ MV = PY, giả định V & Y ổn định, thay đổi M ⇒ thay đổi P tương ứng (nền tảng của chủ nghĩa tiền tệ / mục tiêu lạm phát). Hiệu ứng Fisher: lãi danh nghĩa = lãi thực + lạm phát kỳ vọng; phần bù lạm phát có thể kèm phần bù rủi ro. |
Equation of exchange: M × V = P × Y (money × velocity = price × real output)
Money multiplier: 1reserve requirement e.g. 10% reserve ⇒ multiplier = 10.10 = 10; $100 excess reserves ⇒ up to $1,000 new money.
Fisher effect: rnominal = rreal + E(inflation) [+ risk premium]
Neutral rate: rneutral = real GDP trend growth + target inflation
EXAM Expansionary money ⇒ real rates ↓ ⇒ domestic currency depreciates ⇒ exports ↑ , imports... (investors seek higher returns abroad). Contractionary money ⇒ currency appreciates ⇒ exports ↓ ⇒ trade balance worsens. CB controls short-term rates directly; long-term rates (which drive spending) are beyond direct control. Discount rate = banks borrow from CB; fed funds rate = banks lend to each other.
LM05: Introduction to Geopolitics / Địa chính trị
Cooperation × Globalization archetypes / 4 nguyên mẫu
| 2×2 framework (cooperation × globalization) | Khung 2×2 (hợp tác × toàn cầu hóa) |
|---|
| Autarky = non-cooperation + nationalism (self-sufficient, little/no external trade). Bilateralism = cooperation + nationalism. Hegemony = non-cooperation + globalization. Multilateralism = cooperation + globalization. | Tự cung tự cấp (autarky) = không hợp tác + dân tộc (ít/không thương mại). Song phương = hợp tác + dân tộc. Bá quyền (hegemony) = không hợp tác + toàn cầu hóa. Đa phương = hợp tác + toàn cầu hóa. |
Risk types & tools / Loại rủi ro & công cụ
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Event risk = around set dates (elections, legislation) → smallest uncertainty (timing known). Exogenous risk = sudden/unanticipated (invasions, disasters) → greatest unknowns; a black swan = exogenous, low probability + high short-term impact. Thematic risk = known, evolves over time (climate, migration, populism, terrorism). | Rủi ro sự kiện = quanh ngày ấn định (bầu cử, luật) → ít bất định nhất (biết thời điểm). Rủi ro ngoại sinh = đột ngột/bất ngờ (xâm lược, thiên tai) → bất định lớn nhất; thiên nga đen = ngoại sinh, xác suất thấp + tác động ngắn hạn lớn. Rủi ro chủ đề = đã biết, tiến triển theo thời gian (khí hậu, di cư, dân túy, khủng bố). |
| Tools: national security (armed conflict – most extreme), economic (nationalization, cabotage – multilateral/multifaceted), financial (sanctions). Geopolitical risk is always present; greater impact during recessions; highly interconnected countries are more vulnerable. Threat of an event > actual event over time. | Công cụ: an ninh QG (xung đột vũ trang – cực đoan nhất), kinh tế (quốc hữu hóa, cabotage – đa phương/đa diện), tài chính (cấm vận). Rủi ro địa chính trị luôn hiện diện; tác động mạnh hơn trong suy thoái; nước liên kết cao thì dễ tổn thương hơn. Mối đe dọa > sự kiện thực tế theo thời gian. |
| Analyze impact by: likelihood (probability), impact (magnitude), velocity (speed values reflect the risk – ESG risks = low velocity). GPR index: high risk reduces investment, employment, stock prices. | Phân tích tác động qua: khả năng xảy ra, mức độ ảnh hưởng, vận tốc (tốc độ giá trị phản ánh rủi ro – rủi ro ESG = vận tốc thấp). Chỉ số GPR: rủi ro cao làm giảm đầu tư, việc làm, giá cổ phiếu. |
Institutions WTO = trade rules & dispute settlement; World Bank = explicitly fights poverty/development; IMF = monetary cooperation, exchange stability, balance-of-payments help.
LM06: International Trade / Thương mại quốc tế
Absolute vs comparative advantage / Lợi thế tuyệt đối & so sánh
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Absolute advantage = produce a good using fewer resources (lower absolute cost) than the other country. Comparative advantage = produce a good at a lower opportunity cost (give up less of the other good). Gains from trade come from comparative advantage — a country can lack absolute advantage in everything yet still gain by specializing where its opportunity cost is lowest. | Lợi thế tuyệt đối = sản xuất một hàng dùng ít nguồn lực hơn (chi phí tuyệt đối thấp hơn) nước kia. Lợi thế so sánh = sản xuất ở chi phí cơ hội thấp hơn (đánh đổi ít hàng kia hơn). Lợi ích thương mại đến từ lợi thế so sánh — một nước có thể không có lợi thế tuyệt đối ở thứ gì nhưng vẫn có lợi khi chuyên môn hóa nơi chi phí cơ hội thấp nhất. |
| Ricardian model: source of comparative advantage = differences in labor productivity (technology). Heckscher-Ohlin model: source = differences in factor endowments (capital vs labor). A country exports the good intensive in its abundant factor. Trade can occur whenever opportunity costs differ. | Mô hình Ricardo: nguồn lợi thế so sánh = khác biệt năng suất lao động (công nghệ). Mô hình Heckscher-Ohlin: nguồn = khác biệt nguồn lực yếu tố (vốn vs lao động). Nước xuất khẩu hàng thâm dụng yếu tố dồi dào của mình. Thương mại xảy ra khi chi phí cơ hội khác nhau. |
Opportunity cost of good X (in country i) = units of Y given upunits of X produced. Specialize in X if your opp. cost of X < the other country's opp. cost of X.
Ví dụ: Country A makes 10 wheat OR 5 cloth (opp. cost 1 cloth = 2 wheat). Country B makes 6 wheat OR 6 cloth (1 cloth = 1 wheat). B's opp. cost of cloth (1 wheat) < A's (2 wheat) ⇒ B exports cloth, A exports wheat.
Balance of payments / Cán cân thanh toán (BOP)
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Current account: trade in goods & services, net income (investment income, compensation), and net current transfers (remittances, aid). Capital account: capital transfers & non-produced/non-financial assets (debt forgiveness, patents, sales of natural resources). Financial account: cross-border investment in financial assets (direct investment, portfolio, reserve assets). | Tài khoản vãng lai: thương mại hàng & dịch vụ, thu nhập ròng (thu nhập đầu tư, lương), chuyển giao vãng lai ròng (kiều hối, viện trợ). Tài khoản vốn: chuyển giao vốn & tài sản phi sản xuất/phi tài chính (xóa nợ, bằng sáng chế, bán tài nguyên). Tài khoản tài chính: đầu tư tài sản tài chính xuyên biên (FDI, đầu tư danh mục, dự trữ). |
| Identity: Current account + Capital account + Financial account = 0 (a current-account deficit is financed by a financial-account surplus, i.e. net capital inflows). Equivalently (X − M) = (S − I) + (T − G): a trade deficit reflects investment exceeding saving or a government (fiscal) deficit. | Đẳng thức: Vãng lai + Vốn + Tài chính = 0 (thâm hụt vãng lai được tài trợ bằng thặng dư tài chính, tức dòng vốn vào ròng). Tương đương (X − M) = (S − I) + (T − G): thâm hụt thương mại phản ánh đầu tư vượt tiết kiệm hoặc thâm hụt ngân sách. |
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Benefits: gains from exchange & specialization, economies of scale, greater product variety, more competition/efficiency. Both countries benefit in the long run. | Lợi ích: lợi từ trao đổi & chuyên môn hóa, lợi thế quy mô, đa dạng sản phẩm, cạnh tranh/hiệu quả cao hơn. Cả hai nước cùng có lợi trong dài hạn. |
| Costs: short-run reallocation of resources; less-efficient firms exit; import-competing industries suffer lower profit/employment. The industry with the comparative advantage expands & exports. | Chi phí: tái phân bổ nguồn lực ngắn hạn; DN kém hiệu quả rời ngành; ngành cạnh tranh với nhập khẩu bị giảm lợi nhuận/việc làm. Ngành có lợi thế so sánh sẽ mở rộng & xuất khẩu. |
| Tariff = tax on imports → generates government revenue, raises domestic price (helps domestic producers & govt; harms domestic consumers). Quota = quantity limit (quota rent). Export subsidy = payment to exporters. VER (voluntary export restraint) = greatest welfare loss (price increase accrues to foreign exporters; no govt revenue). | Thuế quan = thuế nhập khẩu → tạo thu ngân sách, tăng giá nội địa (lợi cho nhà SX nội & chính phủ; hại người tiêu dùng nội). Hạn ngạch = giới hạn lượng (quota rent). Trợ giá XK = trả tiền cho nhà XK. VER (hạn chế XK tự nguyện) = tổn thất phúc lợi lớn nhất (giá tăng chảy về nhà XK nước ngoài; không có thu ngân sách). |
| A large country (affects world price) can benefit from a tariff if terms-of-trade gain outweighs the inefficiency loss. Quotas & VERs do NOT necessarily raise govt revenue. Valid restriction reasons: national defense, infant industry, anti-dumping — NOT "protect a comparative-advantage industry". | Nước lớn (ảnh hưởng giá thế giới) có thể hưởng lợi từ thuế quan nếu lợi thế thương mại lớn hơn tổn thất kém hiệu quả. Hạn ngạch & VER KHÔNG nhất thiết tăng thu ngân sách. Lý do hợp lý: quốc phòng, ngành non trẻ, chống bán phá giá — KHÔNG phải "bảo vệ ngành có lợi thế so sánh". |
Trading blocs (least → most integrated) / Khối thương mại (ít → nhiều hội nhập)
| Bloc | Đặc điểm |
|---|
| 1. Free trade area (FTA) | Tự do thương mại nội khối; mỗi nước giữ chính sách riêng với ngoài khối (ít gây "trade diversion" nhất). |
| 2. Customs union | FTA + chính sách thuế CHUNG với ngoài khối; chưa tự do di chuyển lao động/vốn. |
| 3. Common market | Customs union + tự do di chuyển yếu tố sản xuất (lao động & vốn). |
| 4. Economic union | Common market + thể chế & chính sách kinh tế CHUNG (đặc trưng phân biệt với common market). Tiền tệ vẫn riêng. |
| 5. Monetary union | Economic union + đồng tiền CHUNG (vd Eurozone) — hội nhập nhất. |
VN RTA khu vực phổ biến hơn đa phương vì phối hợp chính sách nhanh & dễ hơn trong nhóm nhỏ. Mục tiêu chính của RTA: cải thiện phúc lợi kinh tế cho thành viên.
LM07: Capital Flows & the FX Market / Dòng vốn & Thị trường ngoại hối
Quote conventions / Quy ước báo giá
| English | Tiếng Việt |
|---|
| CFA convention: P/B = price currency per 1 unit of base currency (base = denominator written second). Traders quote the nominal exchange rate. Direct quote = domestic per foreign; if domestic appreciates, a direct quote decreases. Indirect = foreign per domestic = 1/direct. | Quy ước CFA: P/B = giá tính bằng đồng giá (price) cho 1 đơn vị đồng cơ sở (base). Trader báo giá tỷ giá danh nghĩa. Niêm yết trực tiếp = nội tệ/ngoại tệ; nội tệ lên giá ⇒ tỷ giá trực tiếp giảm. Gián tiếp = ngoại tệ/nội tệ = 1/trực tiếp. |
| Real exchange rate adjusts the nominal rate for relative price levels: real(d/f) = nominal(d/f) × CPIforeignCPIdomestic. If prices unchanged, Δreal = Δnominal. ↑ domestic price level ⇒ real rate (d/f) ↓. | Tỷ giá thực điều chỉnh tỷ giá danh nghĩa theo mức giá tương đối: thực(d/f) = danh nghĩa(d/f) × CPIngoàiCPItrong. Giá không đổi ⇒ Δthực = Δdanh nghĩa. ↑ mức giá nội ⇒ tỷ giá thực (d/f) ↓. |
% change in base currency = (SnewSold) − 1 (when quoted P/base)
% change in price currency = (SoldSnew) − 1 = inverse — these are NOT equal & opposite!
Inverse appreciation: if X depreciates d% vs Y ⇒ Y appreciates [1(1−d)] − 1 vs X
Real(d/f) = Nominal(d/f) × CPIforeignCPIdomestic
Regimes & balance of trade / Cơ chế & cán cân thương mại
| English | Tiếng Việt |
|---|
| No own currency: formal dollarization, monetary union. Keep own currency: currency board, conventional fixed peg (±1%), target zone (wider band, e.g. ±3%), crawling peg, crawling band (band widens over time → transition toward floating). | Không có đồng tiền riêng: đô-la hóa chính thức, liên minh tiền tệ. Giữ đồng tiền riêng: hội đồng tiền tệ, neo cố định thông thường (±1%), vùng mục tiêu (biên rộng hơn, vd ±3%), neo trượt, biên độ trượt (biên rộng dần → chuyển sang thả nổi). |
| Elasticities approach / Marshall-Lerner: devaluation narrows a trade deficit only if demand for imports + exports is sufficiently elastic. Absorption approach: needs national saving to rise vs investment (depends on spare capacity). J-curve: depreciation worsens deficit short-run (contracts priced in foreign currency), improves it later. | Cách tiếp cận co giãn / Marshall-Lerner: phá giá thu hẹp thâm hụt chỉ khi cầu nhập + xuất đủ co giãn. Cách tiếp cận hấp thụ: cần tiết kiệm quốc gia tăng so với đầu tư (tùy công suất dư). Đường J: phá giá làm xấu thâm hụt ngắn hạn (hợp đồng tính bằng ngoại tệ), cải thiện về sau. |
| Capital restrictions objectives: reduce volatility of asset prices, protect strategic industries, maintain fixed exchange rates, keep domestic interest rates low. Buy side = firms/investors needing/hedging FX (real-money = no derivatives e.g. insurers/pensions; leveraged = use derivatives e.g. hedge funds). Sell side = large multinational banks. | Mục tiêu hạn chế dòng vốn: giảm biến động giá tài sản, bảo vệ ngành chiến lược, giữ tỷ giá cố định, giữ lãi suất nội thấp. Bên mua = DN/NĐT cần/phòng hộ FX (real-money = không dùng phái sinh, vd bảo hiểm/hưu trí; leveraged = dùng phái sinh, vd quỹ phòng hộ). Bên bán = NH đa quốc gia lớn. |
LM08: Exchange Rate Calculations / Tính toán tỷ giá
Cross rates / Tỷ giá chéo
Set up so the common currency cancels. To get A/C from A/B and B/C: A/C = A/B × B/C.
If you have B/A and B/C: A/C = (1 / B/A) × B/C = B/C ÷ B/A.
Ví dụ data: GBP/USD 2.0000 & MXN/USD 8.0000 ⇒ MXN/GBP = (12.0000)×8.0000 = 4.0000.
ZAR/HKD = (CNY/ZAR)−1 × (CNY/HKD) = (10.9149)×0.8422 = 0.9205.
EXAM Arbitrage: if another dealer's cross-rate differs from yours, buy the base where cheaper & sell where dearer. Data: own ZAR/SEK = 1.02180.9149 = 1.1168 vs dealer 1.1210 ⇒ profit per SEK1m = 1,000,000 × (1.1210 − 1.1168) = ZAR 4,200.
Forward rates, points & CIP / Tỷ giá kỳ hạn, điểm & ngang giá lãi suất
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Forward points: 1 point = last decimal place. For a 4-decimal quote, 1 pt = 0.0001 (scale ×10,000); for a 2-decimal quote (e.g. JPY), 1 pt = 0.01 (scale ×100). Forward = Spot + points/scale. | Điểm kỳ hạn: 1 điểm = chữ số thập phân cuối. Báo giá 4 chữ số: 1 điểm = 0.0001 (×10,000); báo giá 2 chữ số (vd JPY): 1 điểm = 0.01 (×100). Kỳ hạn = Giao ngay + điểm/thang. |
| Forward as %: F = S × (1 + forward%). Premium (F > S) ⇔ base-currency interest rate < price-currency rate (i.e. price rate higher). Discount (F < S, negative points/%) ⇔ base rate higher. | Kỳ hạn theo %: F = S × (1 + %kỳ hạn). Premium (F > S) ⇔ lãi suất đồng cơ sở < lãi suất đồng giá (tức lãi đồng giá cao hơn). Discount (F < S, điểm/%âm) ⇔ lãi đồng cơ sở cao hơn. |
Covered interest rate parity (CIP):
F(P/B)S(P/B) = 1 + rprice × (τ)1 + rbase × (τ)
where τ = days/360 (money-market day count). Higher base-currency rate ⇒ F < S (base at forward discount).
Data check (JPY/AUD): S = 82.42, rJPY=0.15%, rAUD=4.95%, 90 days ⇒ F = 82.42 × 1+0.0015×90/3601+0.0495×90/360 = 82.42 × 0.98815 = 81.443 ⇒ points = (81.443 − 82.42) × 100 = −97.7.
Forward premium/discount & bid-ask cross rates / Premium-discount & tỷ giá chéo có bid-ask
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Forward premium/discount (on the base currency) = F − S, often annualized. From CIP it equals approximately (rprice − rbase) × τ in level terms ÷ S. If F > S the base trades at a premium; if F < S, a discount. | Premium/discount kỳ hạn (của đồng cơ sở) = F − S, thường quy năm. Theo CIP xấp xỉ (rprice − rbase) × τ. F > S ⇒ đồng cơ sở ở premium; F < S ⇒ discount. |
| Cross rate with bid-ask: to build A/C from A/B and B/C quotes, multiply matching sides: bid(A/C) = bid(A/B) × bid(B/C), ask(A/C) = ask(A/B) × ask(B/C). When you must invert a quote, swap & reciprocate: bid(B/A) = 1/ask(A/B), ask(B/A) = 1/bid(A/B). Always quote the bid < ask. | Tỷ giá chéo có bid-ask: dựng A/C từ A/B và B/C bằng cách nhân các vế khớp nhau: bid(A/C) = bid(A/B) × bid(B/C), ask(A/C) = ask(A/B) × ask(B/C). Khi phải đảo một báo giá, hoán đổi & nghịch đảo: bid(B/A) = 1/ask(A/B), ask(B/A) = 1/bid(A/B). Luôn giữ bid < ask. |
Forward premium/discount (base) = F − SS (× 360days to annualize).
Forward points = (F − S) × scale (×10,000 for 4-dp quotes, ×100 for 2-dp JPY quotes).
Bid-ask cross: bid(A/C)=bid(A/B)·bid(B/C) ; ask(A/C)=ask(A/B)·ask(B/C).
EXAM Triangular arbitrage: compute the no-arbitrage cross from two market quotes; if a dealer's third quote lies outside the implied bid-ask range there is profit. Trade around the triangle selling each currency where it is most expensive. With bid-ask, you always transact at the price worse for you (buy at dealer's ask, sell at dealer's bid).
Economics 6–9% của đề. Master 8 module này: market structures, business cycles, fiscal & monetary policy, geopolitics, trade, FX & exchange-rate math.