Corporate Issuers CFA Level 1 – Bilingual EN / VN Summary
Exam weight: 6–9% | ~11–14 questions | 7 learning modules. Nội dung dưới đây được tổng hợp đúng theo các câu hỏi thực tế trong question bank + practice problems của bạn.
LM01: Organizational Forms, Features & Ownership / Hình thức tổ chức & Sở hữu
Organizational forms / Các hình thức tổ chức
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Sole proprietorship: owned by one person; legally an extension of the owner. Unlimited liability; profits taxed once as personal income; hardest to raise capital. NOT a separate legal entity. |
Doanh nghiệp tư nhân: một chủ; về pháp lý là phần mở rộng của chủ. Trách nhiệm vô hạn; lợi nhuận chịu thuế một lần như thu nhập cá nhân; khó huy động vốn nhất. KHÔNG phải pháp nhân riêng. |
| General partnership: ≥2 owners, ALL are general partners with unlimited liability. Income passes through → taxed once as each partner's personal income. Not a separate legal entity. |
Hợp danh thường: ≥2 chủ, TẤT CẢ là thành viên hợp danh với trách nhiệm vô hạn. Thu nhập pass-through → chịu thuế một lần ở từng cá nhân. Không phải pháp nhân riêng. |
| Limited partnership (LP): ≥1 general partner (unlimited liability, manages) + ≥1 limited partner (liability capped at investment, no management, cannot appoint/remove the GP). GP usually gets a larger profit share. Pass-through taxation. |
Hợp danh hữu hạn (LP): ≥1 thành viên hợp danh (trách nhiệm vô hạn, điều hành) + ≥1 thành viên góp vốn (trách nhiệm giới hạn ở vốn góp, không điều hành, không bổ/miễn GP). GP thường nhận phần lợi nhuận lớn hơn. Thuế pass-through. |
| Limited liability partnership (LLP): only limited partners; usually restricted to professional services (law, accounting, medicine). |
Hợp danh trách nhiệm hữu hạn (LLP): chỉ có thành viên trách nhiệm hữu hạn; thường giới hạn cho dịch vụ chuyên môn (luật, kế toán, y). |
| Corporation: separate legal entity. Limited liability (loss ≤ investment), perpetual life, easiest/greatest access to debt AND equity capital, separation of ownership and management. May face double taxation. |
Công ty (TNHH/cổ phần): pháp nhân riêng. Trách nhiệm hữu hạn (lỗ ≤ vốn góp), tồn tại vĩnh viễn, tiếp cận vốn nợ VÀ vốn cổ phần dễ nhất, tách sở hữu khỏi quản lý. Có thể bị đánh thuế hai lần. |
EXAM Câu hỏi của bạn nhấn rất mạnh ranh giới liability và taxation: (1) general partner và sole proprietor → unlimited; limited partner và shareholder → limited; (2) chỉ corporation là pháp nhân riêng và có nguy cơ double taxation; partnership chỉ chịu thuế một lần (pass-through).
LP minimums & roles / Số lượng tối thiểu & vai trò
- EN A limited partnership requires at least one general partner and at least one limited partner. To have two GPs + the rest LPs → the appropriate form is a limited partnership.
- VN LP cần tối thiểu 1 GP và 1 LP. Muốn 2 GP và phần còn lại là LP → chọn limited partnership.
- EN Limited partners are NOT involved in key decisions and do NOT appoint/remove GPs; they usually receive a smaller share of profits.
Public vs private & going public / Đại chúng vs tư nhân
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Listed (public) corporation: shares trade on exchange/OTC. Regulators require periodic financial disclosure for listed companies only (private companies usually exempt). | Công ty niêm yết (đại chúng): cổ phiếu giao dịch trên sàn/OTC. Cơ quan quản lý yêu cầu công bố tài chính định kỳ chỉ với công ty niêm yết (công ty tư nhân thường được miễn). |
| Going public: IPO raises new equity capital; direct listing does NOT raise capital; SPAC. Going private: management buyout (MBO), LBO. | Lên sàn: IPO huy động vốn cổ phần mới; niêm yết trực tiếp KHÔNG huy động vốn; SPAC. Tư nhân hóa: ban quản lý mua lại (MBO), LBO. |
Complex structures (Dee family / DAG case) / Cấu trúc lồng nhau
EN Effective ownership = product through the chain. Dee family owns 30% of DAG Inc., which owns 80% of DAG LP → effective ownership of the assets = 30% × 80% = 24%. A corporation acting as general partner of an LP has unlimited liability in the partnership, but its shareholders still enjoy limited liability. Such a structure gives a family management control without majority ownership while keeping limited liability.
VN Sở hữu thực = tích các tỷ lệ dọc chuỗi (30% × 80% = 24%). Công ty làm GP chịu trách nhiệm vô hạn trong LP, nhưng cổ đông của nó vẫn hữu hạn → kiểm soát mà không cần sở hữu đa số, vẫn giữ trách nhiệm hữu hạn.
Owner ↔ board ↔ manager relationship / Quan hệ chủ sở hữu – HĐQT – quản lý
- EN In a corporation, owners (shareholders) elect a board of directors, which appoints and oversees managers who run day-to-day operations. This separation of ownership and control is the source of the principal–agent problem.
- VN Trong công ty cổ phần, cổ đông bầu HĐQT; HĐQT bổ nhiệm và giám sát ban quản lý điều hành hằng ngày. Việc tách sở hữu khỏi kiểm soát chính là gốc của vấn đề principal–agent.
Types of corporate issuers / Các loại tổ chức phát hành
| English | Tiếng Việt |
|---|
| For-profit, private: shares not traded on an exchange; fewer disclosure rules. | Vì lợi nhuận, tư nhân: cổ phần không giao dịch trên sàn; ít nghĩa vụ công bố. |
| For-profit, public (listed): shares trade on an exchange; subject to periodic disclosure. | Vì lợi nhuận, đại chúng (niêm yết): cổ phần giao dịch trên sàn; phải công bố định kỳ. |
| Nonprofit: serves a social mission; can issue debt but has no equity owners; surpluses reinvested, not distributed. | Phi lợi nhuận: phục vụ mục tiêu xã hội; có thể phát hành nợ nhưng không có chủ sở hữu vốn cổ phần; thặng dư tái đầu tư, không chia. |
| State-owned enterprise (SOE): government is a major/controlling owner; may pursue policy as well as profit goals. | Doanh nghiệp nhà nước (SOE): nhà nước là chủ sở hữu lớn/chi phối; có thể theo mục tiêu chính sách lẫn lợi nhuận. |
EN Both public and private companies can issue debt; only companies with traded shares are "public." Issuing debt does NOT make a company public. VN Cả công ty đại chúng lẫn tư nhân đều có thể phát hành nợ; chỉ công ty có cổ phần giao dịch mới là "đại chúng". Phát hành nợ KHÔNG biến công ty thành đại chúng.
LM02: Investors and Other Stakeholders / Nhà đầu tư & các bên liên quan
Lenders vs shareholders / Chủ nợ vs cổ đông
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Debt: finite life; interest + principal are contractual obligations on fixed dates; priority claim over equity. Upside capped → lenders prefer LESS risk. | Nợ: kỳ hạn hữu hạn; lãi + gốc là nghĩa vụ hợp đồng theo ngày cố định; quyền ưu tiên trên vốn cổ phần. Lợi ích bị giới hạn → chủ nợ thích ÍT rủi ro hơn. |
| Equity: permanent financing; dividends are NOT required (not contractual); residual claim. Unlimited upside → shareholders prefer the GREATEST risk and can diversify across firms. | Vốn cổ phần: tài trợ vĩnh viễn; cổ tức KHÔNG bắt buộc; quyền nhận phần còn lại. Lợi ích vô hạn → cổ đông thích rủi ro CAO nhất, có thể đa dạng hóa. |
EXAM Contractual obligations = interest + principal only. Preferred and common dividends are NOT contractual. Increasing risk to chase growth is favored by owners but not lenders. Risk preference ranking: shareholders > senior managers > creditors/suppliers (managers' job & options can't be diversified; creditors face downside but capped upside).
Stakeholders & ESG / Các bên & ESG
- EN Shareholder theory: governance manages conflicts between managers and owners (shareholders) only. Stakeholder theory: resolves competing interests of shareholders AND other groups (employees, suppliers, customers, creditors, community/government).
- VN Lý thuyết cổ đông: chỉ quản lý xung đột giữa nhà quản lý và chủ sở hữu. Lý thuyết các bên: dung hòa lợi ích của cổ đông VÀ các nhóm khác (nhân viên, nhà cung cấp, khách hàng, chủ nợ, cộng đồng/chính phủ).
- EN Community groups affected by operations are considered under stakeholder theory. ESG factors are assessed by investors to better evaluate an issuer's future performance and risk.
LM03: Corporate Governance – Conflicts, Mechanisms, Risks & Benefits / Quản trị công ty
Principal–agent & board committees / Quan hệ ủy quyền & các ủy ban
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Principal–agent relationship exists between shareholders (principals) and managers (agents); the board hires managers to act for shareholders. | Quan hệ ủy quyền tồn tại giữa cổ đông (chủ) và nhà quản lý (đại diện); HĐQT thuê nhà quản lý hành động vì cổ đông. |
| Remuneration/compensation committee: sets CEO/senior exec pay. Audit committee: selects external auditor; best practice = solely independent members, ≥1 with financial expertise. Nominations committee: recruits directors, evaluates independence (NOT selecting the auditor). | Ủy ban thù lao: quyết lương CEO/lãnh đạo. Ủy ban kiểm toán: chọn kiểm toán độc lập bên ngoài; chuẩn mực = toàn bộ thành viên độc lập, ≥1 người am hiểu tài chính. Ủy ban đề cử: tuyển HĐQT, đánh giá tính độc lập (KHÔNG chọn kiểm toán). |
EXAM Ineffective governance increases default risk, weakens decision-making and financial performance (so "reduced default risk" is NOT a risk of bad governance). In the Kobe Steel case, misconduct caused reputational damage that reduced growth opportunities, raised the cost of debt (yields jumped), and raised agency costs (hiring independent investigators) — it did not reduce them. A poison pill / shareholder rights plan defends against takeovers, NOT against employee misconduct.
Board structure: one-tier vs two-tier / Cấu trúc HĐQT một tầng vs hai tầng
| English | Tiếng Việt |
|---|
| One-tier board: a single board with both executive (internal) and non-executive (independent) directors (common US/UK). | HĐQT một tầng: một hội đồng duy nhất gồm cả thành viên điều hành (nội bộ) và không điều hành (độc lập) (phổ biến Mỹ/Anh). |
| Two-tier board: a separate supervisory board (oversight, includes employee/stakeholder reps) sits above a management board (runs the firm) — common in Germany. | HĐQT hai tầng: ban giám sát riêng (giám sát, có đại diện nhân viên/các bên) đứng trên ban điều hành (vận hành) — phổ biến ở Đức. |
Governance mechanisms / Cơ chế quản trị
- EN Internal: board & committees, independent directors, internal audit/controls, executive remuneration tied to performance, reporting & transparency.
- EN External: the market for corporate control (threat of takeover), external auditors, credit rating agencies, regulators, shareholder activists, and laws/codes.
- EN Shareholder rights: vote on directors/auditors/major transactions, receive dividends if declared, residual claim in liquidation; cumulative voting helps minority holders elect a director; proxy voting lets holders vote without attending.
- EN Shareholder activism: investors press for change (proxy contests, proposals, board seats, "say on pay"); a hostile takeover is an external disciplining mechanism.
- VN Cơ chế nội bộ (HĐQT, kiểm toán nội bộ, lương gắn hiệu quả) và bên ngoài (thị trường kiểm soát công ty, kiểm toán độc lập, xếp hạng tín nhiệm, cổ đông tích cực, luật/quy tắc). Quyền cổ đông: biểu quyết, cổ tức, phần còn lại; cumulative voting giúp cổ đông nhỏ; proxy voting biểu quyết từ xa.
LM04: Working Capital and Liquidity / Vốn lưu động & Thanh khoản
Cash conversion cycle / Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC)
CCC = DIO + DSO − DPO
= days of inventory on hand + days sales outstanding − days payable outstanding
- EN CCC = time from paying suppliers to collecting from customers. Short/low CCC = good (less investment in working capital); a high CCC suggests working-capital investment is too high.
- VN CCC = thời gian từ lúc trả nhà cung cấp đến lúc thu tiền khách. CCC thấp = tốt; CCC cao = đầu tư vốn lưu động quá nhiều.
- EN CCC decreases if DIO↓, DSO↓, or DPO↑. CCC increases if DIO↑, DSO↑, or DPO↓ (creditors tighten terms). If all three components double, CCC doubles (unless CCC = 0).
- EN A negative CCC is possible when DPO > (DIO + DSO): inventory returns fast and the firm uses vendor financing (e.g., airlines with prepaid sales + low inventory → low/negative CCC).
Drag vs pull on liquidity / Kéo chậm vs rút thanh khoản
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Drag on liquidity: delayed cash inflows (slower collections). Extending net terms (2/10 net 30 → net 40) or removing a prompt-payment discount → customers pay later → AR↑, CCC↑ → drag. | Drag (kéo chậm): dòng vào chậm lại. Kéo dài hạn thanh toán (net 30 → net 40) hay bỏ chiết khấu trả sớm → khách trả muộn → AR↑, CCC↑ → drag. |
| Pull on liquidity: accelerated cash outflows (paying suppliers sooner, tighter supplier terms). | Pull (rút sớm): dòng ra bị đẩy nhanh (trả nhà cung cấp sớm hơn). |
Liquidity ratios / Tỷ số thanh khoản
Current ratio = Current assetsCurrent liabilities
Quick (acid-test) ratio = Cash + Short-term marketable securities + ReceivablesCurrent liabilities
EN The quick ratio is more conservative because it excludes inventories (and prepaid expenses) — they are not reliably liquid. VN Quick ratio thận trọng hơn vì loại tồn kho (và chi phí trả trước).
Working-capital approaches / Cách tiếp cận vốn lưu động
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Conservative: funds both permanent AND seasonal needs with long-term funds → higher cost, lower profitability, more short-term assets held. | Thận trọng: tài trợ cả nhu cầu thường xuyên VÀ mùa vụ bằng vốn dài hạn → chi phí cao hơn, lợi nhuận thấp hơn. |
| Moderate: permanent needs ← long-term funds; seasonal/variable needs ← short-term funds. | Vừa phải: nhu cầu thường xuyên ← vốn dài hạn; nhu cầu biến đổi ← vốn ngắn hạn. |
| Aggressive: funds working capital with cheaper short-term funds. | Mạnh dạn: tài trợ vốn lưu động bằng vốn ngắn hạn rẻ hơn. |
EN Implicit cost of trade credit can be very high. For terms d/t1, net t2: EAR = (1 + d1−d)365t2−t1 − 1. E.g., 4/30 net 90 → EAR ≈ 18.0%, far above a 6.5% bank rate → bank financing is cheaper. VN Chi phí ẩn của tín dụng nhà cung cấp có thể rất cao — so sánh EAR với lãi vay ngân hàng.
Sources of liquidity / Nguồn thanh khoản
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Primary sources: cash & near-cash readily available at low/no extra cost — cash balances, ready bank lines (committed/uncommitted), short-term investments. Used in normal operations. | Nguồn sơ cấp: tiền & gần-tiền sẵn có với chi phí thấp — số dư tiền, hạn mức ngân hàng (cam kết/không cam kết), đầu tư ngắn hạn. Dùng trong hoạt động bình thường. |
| Secondary sources: tapped only under stress and usually at a real cost to value — renegotiating debt, liquidating assets, filing for bankruptcy protection. Reliance on these signals deteriorating liquidity. | Nguồn thứ cấp: chỉ dùng khi khó khăn, thường kèm chi phí thực — tái cấu trúc nợ, thanh lý tài sản, xin bảo hộ phá sản. Phụ thuộc nhóm này = dấu hiệu thanh khoản xấu đi. |
Short-term funding options / Các kênh tài trợ ngắn hạn
- EN Bank sources: uncommitted line, committed (regular) line, revolving credit agreement (most reliable), banker's acceptances, factoring of receivables.
- EN Nonbank: commercial paper (short-term unsecured notes, only the strongest issuers), trade credit from suppliers.
- VN Ngân hàng: hạn mức không cam kết / cam kết / revolving (đáng tin nhất), banker's acceptance, factoring khoản phải thu. Phi ngân hàng: commercial paper (chỉ issuer mạnh), tín dụng nhà cung cấp.
Managing receivables, inventory, payables / Quản lý phải thu, tồn kho, phải trả
- EN Receivables (DSO): tighten credit terms/collections to lower DSO, but too tight can lose sales. Monitor with an aging schedule.
- EN Inventory (DOH): lower DOH frees cash but stockouts hurt sales (e.g., just-in-time lowers inventory).
- EN Payables (DPO): stretching DPO conserves cash and shortens CCC, but forgoing early-payment discounts can be expensive (compare the trade-credit EAR).
- VN Phải thu: siết để giảm DSO (đừng siết quá mất doanh số), theo dõi bằng aging schedule. Tồn kho: giảm DOH giải phóng tiền nhưng coi chừng hết hàng. Phải trả: kéo dài DPO giữ tiền & rút ngắn CCC nhưng có thể mất chiết khấu trả sớm.
LM05: Capital Investments and Capital Allocation / Đầu tư & Phân bổ vốn
Capital allocation principles / Nguyên tắc phân bổ vốn
- EN Decisions based on cash flows, not accounting income; cash flows reflect opportunity costs; timing matters; analyzed after-tax; financing costs go in the required rate of return, not in the cash flows.
- EN Include incremental cash flows: externalities (effect on existing-product sales, cannibalization), opportunity costs. EXCLUDE sunk costs (e.g., completed market research). Delaying cash flows lowers BOTH NPV and IRR.
- EN Four admin steps: idea generation → analyze proposals → create the capital budget → monitor & post-audit. (Arranging financing is NOT one of them.) Greatest analysis is needed for new product / new market projects.
- VN Dùng dòng tiền sau thuế, gồm externality và opportunity cost, BỎ sunk cost; chi phí tài trợ nằm trong required rate, không nằm trong dòng tiền.
Project categories / Phân loại dự án
EN (1) Going-concern, (2) Regulatory/compliance (little/no revenue, required to keep operating), (3) Expansion (new product/market — most uncertain), (4) Other.
NPV, IRR, ROIC / Các thước đo
NPV = Σ CFt(1 + r)t − Initial outlay → accept if NPV > 0
IRR = rate where NPV = 0 → accept if IRR > required return (hurdle)
ROIC = (1 − tax) × Operating profitAverage invested capital
Average invested capital = (Debt+Equity)t−1 + (Debt+Equity)t2
EXAM Decision-rule links: when NPV = 0 → discount rate = IRR; if NPV < 0 → discount rate > IRR. NPV and IRR usually agree for a single conventional project (positive NPV ↔ IRR > cost of capital). But a firm may add a ROIC hurdle: a project with positive NPV but IRR below the target ROIC can still be rejected because it would lower the firm's ROIC.
Payback, discounted payback & profitability index / Hoàn vốn & chỉ số sinh lời
Payback period = years to recover the initial outlay from undiscounted cash flows.
Discounted payback = years to recover the outlay from discounted cash flows (always ≥ plain payback).
Profitability index (PI) = PV of future cash flowsInitial investment = 1 + NPVInitial investment → accept if PI > 1.
- EN Payback ignores the time value of money, cash flows beyond the cutoff, and project risk → it is a liquidity measure, not a profitability one. Discounted payback fixes TVM but still ignores cash flows after payback.
- EN PI > 1 ⇔ NPV > 0; PI is useful for ranking under a capital constraint.
- VN Payback đo thanh khoản (bỏ qua TVM, dòng tiền sau mốc, rủi ro); discounted payback có TVM nhưng vẫn bỏ dòng tiền sau payback. PI > 1 ⇔ NPV > 0, hữu ích khi giới hạn vốn.
NPV vs IRR conflict (mutually exclusive) / Mâu thuẫn NPV–IRR (loại trừ nhau)
- EN For independent projects NPV and IRR give the same accept/reject. For mutually exclusive projects they can rank differently when projects differ in scale or in cash-flow timing. The conflict source is IRR's reinvestment assumption (at IRR) vs NPV's (at the cost of capital).
- EN Always follow NPV — it measures the dollar value added to the firm and assumes reinvestment at the (more realistic) cost of capital.
- EN Non-conventional cash flows (sign changes >1) can give multiple IRRs or none → another reason to trust NPV.
- VN Dự án độc lập: NPV & IRR đồng thuận. Dự án loại trừ nhau khác quy mô / thời điểm dòng tiền → có thể xếp hạng ngược → luôn theo NPV. Dòng tiền đổi dấu nhiều lần → nhiều IRR hoặc không có IRR.
Behavioral pitfalls in capital allocation / Sai lệch hành vi khi phân bổ vốn
- EN Inertia (anchoring to last year's budget), sunk-cost fallacy (throwing good money after bad), internal politics/empire building, overconfidence in forecasts, pet-project / champion bias, and ignoring opportunity costs.
- VN Bẫy: ì theo ngân sách năm trước, sai lầm chi phí chìm, chính trị nội bộ/bành trướng quy mô, tự tin thái quá vào dự báo, thiên vị dự án yêu thích, bỏ qua chi phí cơ hội.
Real options / Quyền chọn thực
| English | Tiếng Việt |
|---|
| Timing: defer/decide when to invest. Expansion (growth): invest more later if value is created (e.g., buy novel rights to maybe make a movie). | Timing: hoãn/chọn thời điểm đầu tư. Expansion: đầu tư thêm sau nếu tạo giá trị (mua bản quyền tiểu thuyết để có thể làm phim). |
| Abandonment: cease a project if its PV/NPV is negative. Flexibility: change price/output/inputs (e.g., convert trucks to EVs). Fundamental: the project itself is the option, payoff tied to an underlying price (open a mine when nickel prices rise). | Abandonment: dừng dự án nếu NPV âm. Flexibility: đổi giá/sản lượng/đầu vào. Fundamental: chính dự án là quyền chọn, gắn với giá tài sản cơ sở (mở mỏ khi giá tăng). |
EN A real option can never have a negative value (holder can walk away); if the project's NPV is negative, the option is worth zero. VN Quyền chọn thực không bao giờ âm; nếu NPV dự án âm thì quyền chọn = 0.
LM06: Capital Structure / Cấu trúc vốn
WACC / Chi phí vốn bình quân
WACC = wd · rd · (1 − t) + we · re
weights from market values; cost of debt is on an after-tax basis.
EN For an all-equity (unlevered) firm with perpetual pre-tax cash flow CF: WACC = CF(1 − t)V, and cost of equity = WACC. VN Công ty toàn vốn cổ phần với dòng tiền vĩnh viễn: WACC = CF(1 − t)V, và re = WACC.
Modigliani–Miller / Mệnh đề MM
| English | Tiếng Việt |
|---|
| MM Prop I, no taxes: firm value is unaffected by capital structure. MM Prop II, no taxes: cost of equity rises linearly with leverage; WACC unchanged. | MM I, không thuế: giá trị công ty không phụ thuộc cấu trúc vốn. MM II, không thuế: re tăng tuyến tính theo đòn bẩy; WACC không đổi. |
| MM with taxes: debt tax shield adds value → VL = VU + tD. WACC falls as leverage rises; value is maximized where WACC is minimized → optimal = 100% debt (no distress cost assumed). Levered cost of equity: re = r0 + (r0 − rd)(1 − t)DE. | MM có thuế: lá chắn thuế nợ → VL = VU + tD. WACC giảm khi tăng nợ; giá trị tối đa khi WACC nhỏ nhất → tối ưu = 100% nợ (chưa tính chi phí kiệt quệ). |
Static trade-off & pecking order / Đánh đổi tĩnh & trật tự ưu tiên
- EN Static trade-off theory: balances the debt tax shield against the PV of financial-distress costs → there IS an optimal proportion of debt. Optimum is where VL peaks (= where VL − VU is maximized = where WACC is minimized). With distress: VL = VU + tD − PV(distress); WACC first falls then rises; cost of equity is upward sloping.
- EN Pecking order theory: managers prefer financing that sends the least-negative signal → internal funds first, then debt, then equity. Agency costs of equity = monitoring + bonding (e.g., noncompete agreements) + residual losses.
- EN Target vs actual: be most concerned with intentional deviations (issuing new debt/equity) rather than market-value swings or minimum-lot constraints.
- VN Trade-off: cân lá chắn thuế với chi phí kiệt quệ → có cấu trúc tối ưu. Pecking order: nội bộ → nợ → vốn cổ phần. Lo nhất là thay đổi cấu trúc CHỦ Ý.
LM07: Business Models / Mô hình kinh doanh
The four parts & key terms / Bốn phần & thuật ngữ
- EN A business model answers who (customers), what/why (offering), where (channels), how much (pricing).
- EN Value proposition = product attributes that win the customer. Value chain = systems/processes within a firm that create value (the "how"). Supply chain = the full network inside and outside the firm that produces and delivers the product to the end user. Channel strategy = how it sells/delivers (e.g., direct sales vs intermediaries).
- VN Value chain = trong nội bộ; Supply chain = toàn mạng lưới trong và ngoài đến tay khách cuối; Channel = cách bán/giao (direct sales = chiến lược kênh). B2B = bán cho doanh nghiệp khác.
Pricing models / Các mô hình định giá
| Model (EN) | Mô tả / Định nghĩa (VN) |
|---|
| Tiered pricing | Giá theo khối lượng mua; mua nhiều, chiết khấu lớn hơn. |
| Dynamic pricing | Giá khác nhau theo thời điểm (ngày/giờ) — vd salon giảm 50% Chủ nhật, tăng 20% cuối tuần. |
| Penetration pricing | Giá thấp / lỗ lúc đầu để thâm nhập, chiếm thị phần. |
| Freemium | Bản cơ bản miễn phí, tính phí tính năng nâng cao. |
| Hidden revenue | Sản phẩm miễn phí, doanh thu chủ yếu từ quảng cáo. |
| Add-on pricing | Bán sản phẩm chính ở biên bình thường, bán phụ kiện ở biên cao (vd custom paint, premium tires). |
| Bundling | Gộp nhiều sản phẩm bổ trợ vào một giá (xe + nội thất + âm thanh trong giá cơ bản). |
| Razors-and-blades | Sản phẩm chính giá thấp/biên thấp, sản phẩm bổ trợ biên cao. |
| Value-based pricing | Giá đặt theo giá trị cảm nhận của khách. |
EXAM Phân biệt dễ nhầm: add-on (bán riêng phụ kiện biên cao) vs bundling (gộp vào giá cơ bản); freemium (mở khóa tính năng có phí) vs hidden revenue (kiếm tiền từ quảng cáo); tiered (theo khối lượng) vs dynamic (theo thời điểm).
Revenue model vs pricing model / Mô hình doanh thu vs mô hình giá
- EN Revenue model = HOW the firm earns money (what is sold and to whom): one-time sales, recurring subscription, licensing/franchising, advertising, brokerage/markup, leasing. Pricing model (above) = HOW each unit is priced.
- VN Revenue model = cách kiếm tiền (bán gì, cho ai): bán đứt, thuê bao định kỳ, cấp phép/nhượng quyền, quảng cáo, môi giới/chênh lệch, cho thuê. Pricing model = cách định giá từng đơn vị.
Types of business models / Các loại mô hình kinh doanh
| Model (EN) | Mô tả (VN) |
|---|
| B2C / B2B | Bán cho người tiêu dùng / bán cho doanh nghiệp khác. |
| Aggregator | Gom nhà cung cấp dưới thương hiệu riêng, bán lại (giữ quan hệ khách hàng). |
| Marketplace / Platform | Kết nối người mua – người bán, thu phí giao dịch (KHÔNG sở hữu hàng). |
| Franchise | Nhượng quyền thương hiệu & quy trình để bên nhận tự vận hành, trả phí/royalty. |
| Licensing | Cấp quyền dùng tài sản trí tuệ để lấy phí bản quyền. |
| Subscription / SaaS | Doanh thu định kỳ cho quyền truy cập sản phẩm/dịch vụ. |
Network effects / Hiệu ứng mạng
- EN Network effect: a product becomes more valuable as more people use it (e.g., social networks, marketplaces, payment systems). It creates a powerful barrier to entry and can lead to winner-take-all / "the network is the moat" dynamics.
- VN Hiệu ứng mạng: sản phẩm càng nhiều người dùng càng giá trị (mạng xã hội, sàn giao dịch, hệ thanh toán) → rào cản gia nhập mạnh, dễ dẫn tới "winner-take-all".